“Nun a nemmi cu lunglawmmi nan va si dah, Pathian nih an kamhmi hna kha nan co lai.” Matt.5:5

Mi Nunnem (Meekness) cu zeidah a si? i anmah hrangah hin Pathian nih zeidah a kamh hna? Nunnemnak cu tangdornak he a kaltimi an si.

Nunnemnak le Toidornak: Voitampi ah kan i palh tawnmi le kan ruahnak ah a hman bak lomi cu mitoidor hna hi mider, miralchia, zeikhua ruat kho lo le santlai lo ah kan ruah tawn hna i kan namneh tawn hna. Asinain kan Bible cawnpaiknak tu ah cun mitoidor le mi nunnem hna hi mi ṭhawng le mi teitu an rak si i thluachuah lianngan a cotu an si tiah a kan cawnpiak. Mider tiah auhmi hna cu thil tuah duhnak a nei ko nain cu tuah khawhnak dingah thazang a ngei lo i a duhnak tiang lawngah aa zami, huamnak a ngei lomi, a thathutnak nih a duhnak a teimi hna pawl kha midermi cu an si. Cu he aa ralkahmi cu aa toidormi hna an si i thiltikhawhnak, hawihlei in mi cungcuang si khawhnak a ngei ko nain a sinak le a nunnak aa uk kho mi hna kha mi toidor mi cu an si. Phungthlukbia 16:32 ah, “thinhun lei ah a khul a nuarmi cu thazang a ṭhawngmi nakin a ṭha deuh. A lungthin a uk kho mi cu khuapi a latu nakin a ṭha deuh.” tiah a ṭial. Cucu mitoidor hna i an nun ziaza   a si. Asinain toidornak le nunmennak a ngeilo mi hna cu, Phungthlukbia 25:28 ah cun hitihin a ti hna, “A thin a sum kho lo mi cu bauhmi khua, kulhnak vampang a ngei ti lomi bantuk a si.” tiah a ti ve hna.

Nunnemnak nih a chuahpimi sinak (quality) 

Aristotle nih cun hitihin mi nunnem hna i an dirhmun cu a ṭial;

1.Palhnak caan ah a thin a hung ballomi le thildik caan ah a thin a hungmi cu mi lunglawmmi an va si dah, anmah cu teinak a cotu an si a ti. Aristotle nih ‘palhnak caan’ tiah a timi cu zeidah a si. Mahle mah i duh tuk nak, mah ṭanghuih lawng in khua a ruat i keimah ka hlawh a tlin ahcun a za ko tiah khua a ruatmi hna cungah a thin a hung i thil ṭhalo a dohmi hna kha mi nunnem hna i an zia a si. A pahnihnak ah ‘thildik caan’ tiah a timi cu, midang nih tinco awk le hmuh awk an itlak ko lio ah a hman lo ningin an cung ah hmu kho lo ding in khua an khan tikah amah caah siloin midang nih thilṭha an hmuh khawh nakhnga caah a thin a hungmi hna kha an si.

2. Mi nunnem cu Amahle mah aa uk khomi an si a ti. Mahle mah i uk khawhnak kan ifiannak dingah hitihin tahchunhnak a chim. (Saram kha a ngeitu nih a duhning tein a hman khawhnak ding caah a hrem tawn bantukin, minung zong Khrih kan zumhnak nih kan taksa duhnak cu a uk tikah mah le mah i uk khawhnak kan ngei. Minung sinak in co khawhmi a si lo, Pathian sin lawngin hmuh khawhmi le co khawhmi a si). Mah le mah kan i uk khawhnak ding ahcun uktu a um i control tu a um, cucu Jesuh Khrih a si ka ti khawh a hau. Khrih kha lu ah aa sertu hna cu mah le mah aa uk kho i mi nunnem hna cu an si.

3.Nunnemnak le toidornak nih mah le mah sual ihmuh khawhnak, mah le mah derthawmnak te hna itheihkhawhnak le kan herhmi hngalh khawhnak a kan pek. Cucaah Paul nih Efesa khuami khrihfabu sinah hi ti hin thazang peknak bia a cah hna. Efesa 4:1–3, “Bawipa rianṭuan ruang i thong a tlami keimah  nih, Pathian nih an auhnak hna  he aa tlakmi nunning khan nung u tiah kan forh hna. Toidornak lungthin ngei u, lungnem le lungsau in um zungzal u, pakhat le pakhat i bawm u law, cuticun nan i dawtnak kha langhter u. Pumkhat sinak thlarau nih an pekmi hna kha ngeih peng awkah an funtu hna daihnak khan fek tein i ṭem u.” Zumtu mi hna i kan rian cu Pathian zohkhenhnak tang ah tangdornak he amah kha pehtleih lawng siloin kan minung hawi hna sin zong ah toidornak he rianṭuan kha a si. Cucu Jesuh Khrih hrimhrim nih Mathai 11:28 ah, “kei cu nunnem le toidormi ka si caah ka nawl i i cawn ve u”, tiah a kan fialmi a si. Pathian sinin mithmai ṭha kan hmuhnak hrampi  a si lawng siloin taksa hrimhrim  in thluachuah kan hmuhnak zong a si fawn.

Pathian nih Nun a nemmi hna a kamhmi Co awk cu zeidah a si

Matt.5:5 ah Jesuh nih nun a nemmi nih an co awk tiah a kamhmi hna lunglawhnak a si lo le thluachuahnak cu vawlei nih a chuahpi mi lunglawmhnak siloin Pathian pennak chungah nifatin te thlarau lei i a ṭhangmi le nutling patling dirhmun ah kan ṭhannak cungah a um mi a si. A fawinak in fianter ahcun, vawlei thluachuahnak siloin thlarau thluachuahnak nan hmu lai tinak a si. Asinain Biakamhlun chung tu ah cun, nun a nemmi hna nih thlarau thluachuahnak cungah kan ilawmhnak tiang lawng siloin vawlei thluachuah hrimhrim kha ilawmhpi ding le hmuh ding kha a kan kamh. Psalm 37:11 ah, “Sihmenhsehlaw mi nunnem le toidormi nih cun Ram kha a co lai i a nganmi daihnak kha aa lawmhpi lai.” (The lowly will possess the land and will live in great peace and prosperity.NLT). Salm ca ṭialtu pa nih cun Bawipa kha i bochan, cun thilṭha kha tuah law ram chungah na um lai, na nunnak kha Bawipa pe law, na lung nih a duhmi kha pek na si lai, na lam kha Bawipa pe law, na lam cu a thluang lai, tiah Salm 37 chung ah a kan chimh. Hihi mi nunnem hna caah Pathian nih a kan kamhmi cu a si.

Zeitindah Nunnemnak le tangdornak cu kan co khawh lai

1.Jesuh khrih thisen thawngin sualngeihthiamnak Pathian sinin na hmuhmi kha zeitluk lianngan dah a si ti kha philh hlah. Cu nih cun nunnemnak lam ah le Pathian hmai ah toidornak nun kha an cawn piak lai. 2Pet.1:3-9 ah cun, Peter nih, “Pathian sunparnak le ṭhatnak i hrawm ve awkah an kotu hna kan hngalhnak thawngin Pathian ṭihzah in nun tikah kan herhmi thil vialte cu amah Pathian ṭhawnnak lila nih cun a kan pek.” Cu lawng siloin, Satan tukforhnak chungin kan luat khawhnak ding ah nifate kan nunnak ahhin kan zumhnak ah ṭhatnak, hngalhnak, mah le mah i uk khawhnak, in khawhnak dawtnak le mi zawnruahnak te hna kha chap a kan fial. Asinain verse 9 ah ralrinnak a kan chimh; cu vialte cu na ngeih lo a si ahcun Pathian nih Khrih thisen in na sualnak an ṭawlpiak mi kha na philh caah a si tiah a kan ti.

2. Na tuah hlan in ruat hmasa, na chim hlan ah caan la ṭhan ta.

Jeim 1:19 ah, “Ka dawtmi ulenau hna mah hihi philh hlah u, ahohmanh bia theih duhnak leiah cun a khul a rangmi si u law biachimnak lei le thinhunnak lei ah cun a khul a nuarmi si u.” tiah a kan chimh. Atang i mirang ca biafang ‘THINK’ hi kan tuah hlan le kan chimhlan ah ṭha tein kan iruah hmasa a herh zia pakhat tete in kan zoh hmenh hna lai.

“THINK”

T – Is it true? (A hmanmi a si maw)

H – Is it helpful? (Mi bawmchan khotu a si maw)

I – Is it inspiring?  (Lungthawhnak le thatnak a petu a si maw)

N – Is it necessary? (Na chim dingmi bia le na tuah dingmi kha a herhmi a si maw)

K – Is it Kind? (Zawnruahnak le dawtnak in chimmi le tuahmi a si maw)

Mahti na ruah hnu ah na lung a tlin ko a si ahcun, na chim ding le na tuah ding kha a ṭhami a si. Mi dang fahnak a petu a si lai lo i naggmah nunnak lila ah nun lawmhnak an petu a si lawng siloin nunnemnak le toidornak chungah an kal pi ko lai.

3. Pathian Kut thawnnak kha hmuh khawh izuam.

Thomas Watson nih Khrih nunnemnak le toidornak ah hitihin biahalnak a tuah. Zeibantuk thil le sinak ko nih dah Jesuh Khrih hi harnak chungah nunnemnak ṭhawnnak hi a pek hnga? tiah a hal. A bialehnak cu, a cungah harnak a petu kha zoh lo in amah a nunnak a ngeitu pa, lam a hruaitu pa le rianṭuan a fialtu pa cungah a mit le a lungthin, ruahnak a chiah caah a si tiah a leh. Jn.18:11

Jesuh nih hin vailam cung i a um lio ah khan a cung i sual a puhtu hna cungah le a leirawitu Judas cungah le thih dingin bia a khiahpiaktu hna cungah hin mawhphurhnak, nanmah ruangah a si ti hi chim a fawi te. A sinain Jesuh nih cucu a tuah lo, a Pa tu kha a zoh deuh. Jn.18:11 ah a timi cu, “Ka Pa nih a ka pekmi hrai nganfah innak hrai cu ding loin a um hnga ti ah maw na ka ruah? tiah Peter cu a ti.” A ral hna kut chung in Pathian kut ṭhawnnak kha a hngalh i Pathian lungthin le duhnak kha zulh ai zuam. Khrih teinak a petu cu nunnemnak le nawlngaihnak a si.

4. Nifate kan nunnak ah Khrih nun a cawng mi si a herh.

Jesuh nih Matt.11:29 ah, “Ka seihnam kha i bei u, kei cu nunnem le mitoidor ka si caah ka nawl hi i cawn ve u; cun dinhnak kha nan hmuh lai” tiah a kan ti. Khrih seihnam le a cawnpiaknak cu zeidah an si? Nunnemnak le toidornunnak hi an si i cucu Khrih nih nifate kan nunnak ah cawn a kan fial. Nunnemnak le toidornak cu Khrih kan zumhnak chungin a chuahmi Thlarau theitlai a si. Gal.5:32. Kan minung sinak in kan co khawhmi le kan izuam khawhmi a si lo, Khrih chung lawng ah hmuh khawh mi le co khawhmi a si i cu nunnemnak cu zultu  nangmah le keimah i kan nun a si awk a si, kan teinak zong a si awk a si (cf. Ex.12). “Sihmenhsehlaw nan nih cu hibantuk nan si awk a si lo. Mi ngan si a duhmi cu nan sinum a si awk a si.” (Mark 10:43)