LUNGTHIN THIANG

“Lungthin a thiang mi cu mithluachuak nan si, Pathian kha nan hmuh lai.”

Matthai 5:8

 

Biahmaithi:

Lungthin a thiangmi cu thluachuak mi nan si, Pathian kha nan hmuh lai. Jesuh nih lungthin hi biapi tuk ah a chiah. Lenglei nak in chunglei biapi deuh ah a chiah ti a lang. Lenglang hi cu khat le khat hmuh piak khawh a si, sihmanhsehlaw chunglei (lungthin) Pathian nih biapi a chiah. Zeicahtiah kan tuahsernak ah a langmi hna cu chunglei in a chuak mi an si caah a si.

Lungthin Thiang Tiah Kan Ruah tawnmi:

  1. Bia chim putput

Kei cu ka lung hi a thiang le bia hi thup lo in ka chim putput ko kan ti tawn. Bia chim putput hi a ṭhatnak zong cu a um ve ko hnga nain ruah chih ding hi an rak um ṭheu ve. Hmuh mi le theih mi poah ka lung thiang ai ti in chim putput nak nih midang caah lunglawmhnak nakin ngaihchiatnak a chuahter tawn. Solomon nih, “Bia na chim hlan ah ruat hmasa.” (Phungchimtu 5:2) tiah a kan chimh.

 

  1. Lungchung ah zeihmanh riah ter lo (Philh dih)

Kan theihmi le kan hmuhmi hna kha pakhat hmanh kan lungchung riah ter lo hi lungthin thian tiah kan ruah tawn. Bible sianginn kan kai lio ah kan hawipa pakhat hi caminpuai (exam) a sung lengmang. Ni khat cu ziah hme caminpuai hi na sungh lengmang kan ti tikah, “kei cu ka lungthin thiang tuk le nizan ka zoh mi kha ka lung ah ka riah ter lo (ka philh) colh lengmang le si ko,” tiah an rak kan leh. Mah cucu lungthin thian ah a rak ruah ve ko.

Kan Bawipa Jesuh Khrih nih lungthin a thiang mi cu mithluachuak nan si a kan ti tikah a cunglei langhter mi ruang ah cun a si lai lo dah. Biapi tuk mi chimh le cawnpiak a kan duhmi a um ti cu a fiang ko. Thiannak he pehtlaiin Biakam Hlun chung zei maw zat kan van zoh tuah lai.

Puan Biakinn Saknak

Pathian nih Moses cu Puan Biakin sak a fial tikah a tuah ding mi vialte cu felfai (reprai) te in a chimh dih. Puan Biakinn kha nangmah nih a ṭha/duh ning in na sak lai ti hi Pathian sin ah a ra mi a si lo. Rian a fialmi Moses sin ah a tuah ding mi thil vialte felte le fiang te in a chimh dih.

“A chunglei he a lenglei he sui thiang in nan tuam lai i a velchum in sui in a tlangkawm nan ser lai.” Ex. 25:11

“A chin kha sui thiang in na ser lai i lehmah sawmli le panga a sau lai.” Ex. 25:17

Cikhat ca i sakmi puan biakinn hmanh sui THIANG in a sak tertu cu kan Pathian a si. A thiang hlim tuk mi Pathian a si caah a umnak ding hmun cu a thiang mi sui in tuam ding kha a fial. Na van philh lo ding ah ka duhmi cu; a umnak ding hmun cu sui THIANG in tuam fial.

Rimhmui Raithawinak

Pathian sin ah rimhmui raithawinak tuah tikah raithawinak a tuah tu nih a duhmi rim le zihmui paoh kha hman ding ah Pathian nih a duh lo. Cucaah an hman ding mi thil cu hi bangin Bawipa Pathian nih a chim:

“Bawipa nih Moses cu, a tanglei zihmui stakte, onikha, galbunum le frinkansens thiang kha aa zat cio in la hna law zihmui sertu nih a ser bangin zihmui ser tuah. Cite na thlah lai, a thiang mi le a zarh mi zihmui a si lai.” Ex. 30:34-35

Zeiruang ahdah Pathian nih rimhmui paohpaoh kha cohlang lo in a thiang mi lawng tuah ding in a chimh hnga? Raithawinak cu a thiang hlim tuk mi Pathian sin a phan dingmi a si caah rimhmui ciocio hmanh ah A THIANG mi lawng hman ding in a fial nak hna a si.

Biakam Hlun chungah THIANNAK he pehtlaiin thil pahnih ka van langhter cang.

  1. Pathian umnak ding Puan Biakinn cu sui THIANG in tuam ding
  2. Pathian sin pekchanhmi rimhmui thawinak cu A THIANG mi zihmui hman ding

CHUNGLEI NAK IN LENGLEI BIAPI DEUH AH A CHIAMI HNA

  1. Saul, Israel siangpahrang

Minung nih biapi deuh ah kan ruah tawnmi cu lenglei hi a si. Israel mi nih Pathian sin ah kan siangpahrang siseh tiah an hal mi Saul nih nawlngaihnak (chunglei) nak in raithawinak (lenglei) kha biapi deuh ah a ruah. Cu tik ah Pathian cu Saul cung ah a lung a tling ti lo. Profet Samuel cu Israel siangpahrang thar thimmi chiti thuh ding ah fial a si. Samuel zong nih lenglei (pungrua/muisam) zoh in chiti thuh a timh hna. Pathian bia Samuel sin ah a phanmi cu:

“A muisam in siseh, a pumrua in siseh, zoh hlah, zeicahtiah amah cu ka hlawt cang; zeitintiah Bawipa nih cun mi i an zoh ning in a zoh lo; mi nih cun lenglei langh ning kha an zoh, sihmanhsehlaw Bawipa nih cun lungthin kha a zoh,”   

I Sam. 16:7

 

  1. Pharasee le Phungbia cawnpiaktu

 

Pharasee le Phungbia cawnpiaktu hna zong chunglei nakin lenglei hi biapi deuh ah a ruatmi an si. Cu tikah kan Bawipa Jesuh Khrih nih hi tihin a ti hna:

 

Moses nawlbia hi a sullam cucu a si tiah a titu an si. Cucaah an in chimh mi hna paoh cu nan ngaih le nan zulh a herh. A si nain anmah nawl bel i cawn hlah u, zeicahtiah an chim mi kha an tuah lo. Matthai 23:2-3

 

Nan hrai le nan kheng cu a lenglei kha thiang hirhiarte in nan ṭawl hna, a si nain a chung cu nan fir mi thil le mah zawn lawng ruahnak lungthin he mi nan va chuh mi hna thil in a khat ṭung. Hrai chung i a um mi thil cu thenh hmasa hna law, cucun pei a lenglei zong cu a thian ve lai cu!  Matthai 23:25-26

Si rang an thuh mi thlan bantuk nan si. Lenglei cun aa dawh ko, sihmanhsehlaw a chung cu mithi ruh le a thu mi pei a khat cu. Cu bantuk cu nan si, a lenglei cun mi ṭha ko nan lo, sihmanhselaw nan chung cu lih le sualnak in a khat. Matthai 23:27-28

 

ZEI RUANG AHDAH CHUNGLEI CU A BIAPIT TUK?

Minung a thur tertu thil hna hi lenglei thil siloin chunglei in a chuakmi an si. Mi cheukhat nih minung tak chung ah a lutmi nih cun mi cu a thur ter ṭung lo, cucaah kan din/ei, zukhmawm hna cu lenglei thil chunglei a lutmi an si ko tiah an chim ṭheu tawn. Kan Bawipa Jesuh Khrih bia kan van zoh rih hmanh hna lai:

Mi kaa chung i a lut mi thil paoh cu a paw ah a lan i a leng ah a chuak ṭhan ko. Sihmanhsehlaw kaa chungin a chuak mi thil cu lung chungin a hcuak mi thil an si i cu hna nih cun mi cu an thur ter. Zeicahtiah lai a nawn tertu, nu le pa sualnak a tuah tertu, thil ṭhalo dangdang a tuah tertu, a fir tertu, lih a chim tertu, mi a congoih tertu ruahnak ṭhalo vialte cu a lung chungin a rak chuak mi an si. Hihi mi a thur tertu cu an si.” Mathai 15:17-20

Chunglei (lungthin) a ṭhatlo cang ahcun lenglei tuahsernak zong a ṭha kho lo. Thlaici a ṭhatlo ahcun a theitlai zong a ṭhatlo bantuk hi a si.

 

KAN LUNGTHIN (CHUNGLEI) CU TEH A THIANG KHO MAW?

Bible nih lungthin (chunglei) kong a kan chimhmi:

Lungthin hi zeizong vialte nak in a zer bik, aho nih dah minung lungthin hi a hngalh khawh lai? Damh khawh ti lo tiangin a zaw cang. Jeremiah 17:9

Aho tal nih, “ka lung cu ka thian ter i ka sualnak in ka thiang cang,” an ti kho lai maw? Phungthlukbia 20:9

Bawipa tlang ah ahodah a kai kho lai? A biakinn thiang chungah ahodah a lut kho lai? Tuahnak le lungthin in a thiang i siasal kha a bia lo i hlennak biakam a tuah lomi kha an kai kho lai i an lut kho lai. Salm 24:3-5

Langhtermi Bible caang pawl zoh tikah minung a si paoh lungthin thian khawh ding a si lo. Kan nunnak cio zoh tik zong ah hohmanh nih kei cu ka lungthin a thiang a ti ngam ding kan um lo.

ZEITINDAH KAN LUNGTHIN CU A THIAN KHAWH KUN LAI?

Lungthin Thiannak (chunglei thiannak) cu hrinṭhannak nih a chuahpi (pure in heart take place at the new birth)

 

 Mi zeihmanh hi Khrih he an i pehtlaih tikah cun mi thar a si; a nunning hlun kha a lo cang, nunning thar kha aa thawk cang. II Kor. 5:17

 

Pathian sinah kan sualnak cu kan phuan hna ahcun, a ding mi le zumh awktlak mi a sic aah, a biakam kha let lo in kan sualnak kha a kan ngaihthiam lai I kan palhnak bialte kha a kan thenh piak dih lai. I John 1:9

 

Khrih cu a ding ti kha nan hngalh; cucaah a hmaan mi thil a tuah mi paoh cu Pathian fa an si ti kha nan hngalh awk a si. I John 2:29

 

Khrih cu minung sualnak lakpiak awk ah a ra i a chungah sualnak zeihmanh a um lo ti kha nan hngalh. Cucaah Khrih chungah a um mi paoh cu sualnak chungah khan an um peng lo; sihmanhsehlaw sualnak a tuah peng mi nih cun Khrih kha a hmuh zong an hmu bal lo i an hngal bal lo. Ka fale hna, ahohmanh i hlen ter hna hlah u. a ding mi thil a tuah mi paoh cu mi ding a si ko, Khrih a din bantuk khan, cun sualnak a tuah mi paoh cu Khuachia fa a si ko, zeicahtiah Khuachia cu a hramthawkte in a rak sual mi a si. Pathian Fapa a hung langh nak cu Khuachia rianṭuannak hrawh awk ah hin a si. Pathian fa a si mi paoh nih cun sualnak an tuah peng lo, zeicahtiah Pathian thlaci kha an chungah a um; cun Pathian cu an Pa a si caah an sual kho peng lo. Pathian fale hna le Khuachia fale hna an i dannak cu hihi a si: a hmaan mi thil a tuah lo mi cu Pathian fa an si lo; cun a uanau a daw lo mi zong an si ṭhiamṭhiam lo. I John 3:5-10

 

Jesuh cu Messiah a si tiah a zum mi paoh cu Pathian fa an si; pa a daw mi paoh nih cun a fa zong kha an dawt tawn. Pathian fa kan dawt hna ti kan hngalhnak cu hihi a si: Pathian kha dawt i a nawl zulh kha a si. Zeicah ti ahcun, Pathian kan dawt ti cu a nawl kan zul ti nak a si ko. Cun a nawlbia cu kan caah a har tuk lo, zeicahtiah Pathian fa a simi paoh nih cun vawlei kha a tei khawh. Vawlei kan tei khawhnak cu kan zumhnak hin a si. Pathian fa a si mi cu a sual peng lo ti kha kan hngalh, zeicahtiah PathianFapa nih khan himte in a um ter i Mi Ṭhalopa nih khan a tawng kho lo. I John 5:1-4, 18

 

Nan lungthin le nan ruahnak ah ser thar mi nan si awk a si. Pathian he aa lo in ser mi nan mihring thar kha i hruk u law cucu a ding mi le a thiang mi nunning i a langmi nunnak taktak kha a si. Eph. 4:23 – 24

 

Hrinṭhannak kan van ngeih in Pathian nih a Thlarau nih ṭazeih (sealed) a kan cumh i kan chungah a ummi Thlarau nih cun lam a kan hruai. A thiang kho lo mi kan lungthin cu amah nih a uk i amah rianṭuannak thawngin a thiang ah kan cang. Halleluijah.

Cucaah profet Ezekiel nih, “Lungthin thar kan pek hna lai i Thlarau thar nan chungah ka khumh lai. Nan pum chungin lung bantuk in a hak mi nan lung kha ka lak lai i titsa bantuk in a nem mi lung kha kan pek hna lai.” Ezekiel 36:26.

Cucaah thlennak kan timi cu lenglei thil nih a kan thlen siloin chunglei in lenglei thil thlen hi a si.

Pathian hmuh cu zeidah a si?

Pathian cu zei tik ahdah kan hmuh lai:

  1. Kan thih hnu ah kan hmuh lai
  2. Kan nun lio ah kan hmuh lai

Job nih tehte a khaanmi cu:

“Hna theihnak lawng in nangmah cu ka rak in theih, sihmanhsehlaw a tu cu ka mit in kan hmuh cang.” Job 42:5

Job nih a nun in Pathian dinfelnak le rianṭuannak a hmuh tikah theih lawng siloin kan hmuh cang ti ah tehte a khaan cu a si. Pathian nih a ka umpi, lam ka hruai ti fiang te in na theih cu Pathian na hmuh a si. (To see God is experiencing God’s moves in our lives).

Pathian nih a Thlarau hmang in lungthin thar a pek mi hna nih Pathian cu an hmuh.

Biatlang kawmnak:

Biakam Hlun chung ah Puan Biakinn le Rimhmui Thawinak ah a thiang mi a hman ter hna. Bible chungah lenglei siloin chunglei a zoh tu Pathian a si kha kan hngalh.

Kan lungthin cu Pathian umnak inn a si caah THIANG seh ti a kan duh.

Amah sin ah a phan mi kan thlacamnak cu kan aw siloin kan lungthin (chunglei) a si caah THIANG seh ti a kan duh. Cu bantuk mi hna nih cun Pathian cu an hmuh hrimhrim lai.

Bawipa nih sunparnak co ko seh. Amen.