“A tap a hrammi cu lunglawmmi nan va si dah! Pathian nih an hnemh hna lai.”

Matthai 5:4; Luka 7:36 – 50

Bible Background:Tlang cung Cawnpiaknak hi khrihfa a si lomi minthang tampi nih an duh tuk mi a si.  India ram hruaitu Mahatama Gandhi, Tibentan hruaitu Dalai Lama, Muslim biaknak ah minthang bik pakhat a si mi Zakir Naik hna pawl nih an uar ngaimi le an duh ngaimi cawnpiaknak a si.

Tlang Cung cawnpiaknak nih a tlang pi in a kan hmuhsak mi cu;

Vawlei nih a tu ca lawng ah a kawl nain Khrihfa nih cun a tu ca lawng ah kawl lo in hmailei ca zong kan kawl chih.

Vawlei nih cun a mah lomhnak le nuamhnak lawng a kawl lio ah khrihfa nih cun a mah ca lawng si loin chungkhar ca ruah chih in lomhnak le nuamhnak a kawl.

Vawlei nih a ziam kho dingmi chikhat ca lawng a kawl lioah khrihfa nih cun a zungzal ca kan kawl.

Matthai 5: 3-11 chungah lunglawmmi/ thluachuahmi voi-9 kan hmuh khawh. Lunglawmmi- thluachuahmi pakua chungah a pahnihnak ah Bible nih a kan cawnpiakmi chungin  thazang i lak tti dingin thlacamnak he chim ka tim.

“A tap a hrammi cu lunglawmmi nan va si dah! Pathian nih an hnemh hna lai.” Matthai 5:4

Ahodah lunglawmmi/ thluachuahmi cu an si?

A tap a hram mi (Zei bantuk tah hramnak dah Bible nih a chim duhmi a si timi kong kan zoh chih hna lai)

A tap a hrammi cu ho nih dah aa hnemh hna lai? A tap a hram mi cu daihnak tling le lomhnak tling a ngeitu Pathian nih a hnemh hna lai.

Matthai 5:4 nih “Ahodah a tap a hrammi tiah a timi hi an si?” Bible chungah tahnak kong he pehtlai in tampi hmuh khawh a si. A tlangpi in tahnak kong hi phun (3) in a tthen.

Natural mourning (Dawtmi / Neihniam hna nih mual a kan liamtak tikah kan tah mi khi a chim duhnak a si). Tahchunhnak ah Joseph cu a u le nih Izipt ram ah an pa Jacob theih loin a thli tein an zuar i a angki leng kha meheh thi in an hnim i sahrang nih a seh tiah an hlen caah Jacob a tap (Genesis 37:31-35). Jacob a thi i a fale hna nih an tah (Genesis 50: 1-3), Moses cu a thih i Isreal miphun nih ni (30) chung an tah (Deuteronomi  Dal 34). Matthai 5:4 nih hi bantuk tahnak le hramnak hi a chim duhmi a si lo. Pathian nih a hnem hna lo ti si loin hi cacang nih a sawh duhmi le a kan hmuhsak duhmi a si lo.

Emotional Mourning (Hnakkar tenh ruangah tah le hramnak hi a chim duhnak a si.) Bible chungah kan hmuh khawhmi cu Jesuh Khrih nih Jerusalem a tahnak (Luka 19:41-44), Nehemiah nih Jerusalem a tahnak (Nehemiah Dal 1). Hi tahnak pawl hi tah Matthai 5:4 nih a chim duhmi le a sawh duhmi taktak a si maw? A si thiamthiam lo.

A si ahcun ram le miphun caah kan tap kun lai lo maw? Kan mitthli a tla kun lai lo maw? “Kan mitthli cu na thawl chungah na rawn hna, na cauk chungah na tial hna a si lo mei?” Salm 56:8. US ram nihin ni tiang vawlei cungpi nih a sangbik ah a chiahnak a ruang cu zumtu hna mitthli ruangah a si. South Korea ram hi ram thangcho bik pakhat cazin ah khumh a sinak a ruang cu zumtu hna nih an ram caah mitthli tla in thla an cam ruangah a si.

Bible nih tahnak kong phun (3)nak a langhter mi cu sual ngaihchihnak caah tah .Matthai 5:4 nih a tap a hrammi hna tiah a ti mi cu zeidah a si? A tap a hrammi hna a ti mi cu mah sualnak , tlamtlin lonak a hmu i sual ngaihchihnak  a ngei mi hna a chim duhnak a si.

Luka 7:36-50 ah hlawhhlangnu le Farasi mi Simon kong kan hmuh. Farasi timi pawl hi “ka caan vialte nawlbia cawnnak ah ka hman lai,” timi tehte pathum hmai ah biakamnak a tuahmi an si i Judah mi nih an upat taktakmi hna an si. Judah mi vialte chungah hin Farasi hi minung 6000 nak tam an um bal lo. Biaknak a duh ngaimi le nawlbia a uar ngaimi hna an si. Judah mi nih cun mirum, milian nakin an upat deuhmi hna an si. Cucaah Simon hi minung lei tahnak cun upat taktakmi patling a si ti hi a fiang.

Hi thawngtha hi thawngtha tialtu pali nih an tial dih. Matthai, Marka le Johan nih an tialning hi a khat dih ngawt. Johan belte nih Jesuh ke a tawltu hi Martha a si tiah a chim. Luka tu nih cun Pharisee Simon inn ah minu nih Jesuh ke a tawl tiah a kan chimh. Minung pahnih min cu fiang tein Luka nih a tial nain minu hi a ho set dah a si tiah Luka nih a tial lo. Cunak hmanh in lung a la ngai mi le ruah lo awk a tha lo mi cu minu nih bia a chim mi pakhat hmanh Luka nih a thawngtha chung ah a khumh lo mi hi a si.

Theihtlai: Biakam thar chan lioah cun Israel pawl nih nunphung an rak ngeihmi cu hawileng ngeih tikah hawileng caah ketawlnak kheng chiah piak, asiloah sinum a ngeimi an si ahcun Sinum nih an ke tawl hna i towel in an ke an hnawkpiak hna. Hawileng cu a ke tawl a si dih in sawmtu pa nih a don lai i, sawmtu pa nih a sawm mi pa cu a hnamh lai. Cucu an nunphung a rak si. Inn chung a luh hnu-ah Sathau thuk awk a ngeimi nih sathau thuh awk an pek fawn hna. Pharisee Simon nih Jesuh cu rawl ei a sawm bantukin a atu nai kan chim mi ke tawlnak ding caah ti pek, inn ngeitupa nih donnak (hnamhnak) le chiti thuh awk pek ding te a si nain a pe lo. Cu caah ahme 44-45 ah Jesuh nih Pharisee Simon cu hi ti hin a chimhnak kha a si.

Minu nih hin Jesuh kong thei dawh a si. Jesuh kong theih lawng hmanh si loin Jesuh cu Pharisee Simon sin ah rawl a hrawng ti zong a theih. Minu nih cun cucu caan tha lak in Jesuh ton ding ah Simon inn ah cun a kal i Jesuh cu a va ton.

Luke 7:36-50 chungah kan hmuh khawh mi cu minung pahnih nih Jesuh an tonnak kong a si. An pahnih in misual veve an si. Misual veve an si nain an tonning belte a dang. An i hmuhning belte a dang. Minung hi phun (2) in kan um. Phun khat cu a sualnak a thei i sual ngaihchihnak a ngei mi le a dang pakhat cu a sualnak a thei ko nain sual ngaihchihnak a ngeilo mi tiah phun (2) kan um. Pharisee Simon nih cun luhmuhye (hospitality) in Jesuh cu a ton i, Minu nih cun lungtak in a tonnak kong kan hmuh.

Khrihfa aa timi nang le kei nih Jesuh kan tonning hi phun hnih in ton khawh a si. Lenglei sawhsawh in a tong mi le chunglei nun-lungthin in a tong mi kan um hna. Thluak in a tong mi le lungthin in a tong mi tiah phun hnih in kan um hna. Nangtah lenglei sawhsawh in a tong mi maw na si? Chunglei nun -lungthin in dah a tong mi na si? Joel 2:12-13 “ Atu hmanh zong ahhin, nan lung tak tein i ngaihchih u law, rawk kha ul u law, nan ttang i cum tuah u. Nan puan si loin nan lung tu kha thlek tuah u tiah Bawipa nih a ti. Amah cu zangfahnak le vel a ngeimi a si; amah cu a thin a fual i a biakamnak kha a zul mi a si.

Jesuh hi mi pakhat khat nih an ton tik ah bia an i ruahmi le bia an hal mi hi tha tein Luka nih a tial lengmang nain, Khuaruahhar ngaingai a si mi cu Luka nih hi minu nih a chim mi bia pakhat hmanh a tial lo.Tck…

Rom ral bawipa nih a salpa a dam khawh nakhnga ding caah Jesuh he bia an i ruahnak le Jesuh nih a dam ternak kong (7:1-10) a tial. Tipil petu Johan nih a zultu hna Jesuh sinah a thlah hna nak le bia an i ruahnak kong (7:18-23) a tial.

Jesuh nih Zakia inn ah a tlun lio ahcun Zakia nih “Bawipa, ngai hmanh, mi sifak caah ka ngeihmi thil hnarcheu ka pek lai; cun ka hlen mi hna an um ahcun a let li in ka cham than hna lai” tiah Luke nih cun a tial.(19:8) Jesuh le mirum tlangval pa an i ton lio ah mirum tlangvalpa nih “ Saya, zungzal nunnak hmuh awk ah zeidah ka tuah lai?”tiah a halnak kong Luke nih tha tein a tial.

Sihmanhsehlaw Luka nih minu le Jesuh an i chawnhnak kong pakhat hmanh a tial lo tikah ruah awk a um mi pakhat cu minu hi kaa khat hmanh holh dawh a si lo, a mitthli tu in Jesuh ke tawl le a sam in Jesuh ke hnawh lawng hi a tuah mi si dawh a si caah Luka nih a tial lonak a chan a si men lai. Hika zawn ahhin thlarau biathli a um ko tiah ka ruahmi cu minu a holh lonak kong hi a si. Minu cu mi nih misual a si tiah an ruahmi le an chim ko zong ah holh lo tein a um mi hi thlarau biathli a si. Minu cu kaa khat hmanh a holh lo, a cungah mi nih thil tha lo an ruah mi cu Jesuh kut chung ah a chiah. A nih rian cu Jesuh ke hram ah bawh i Jesuh ke tawl le a sam i hnawk kha a rian cu a si ko. Zumtu i kan rian cu holh si loin zei thil poah kan ton mi kha Jesuh ke hram ah chiah a sinak kha hi nu nih a kan cawn piak .Zumtu kan rian cu holh si loin zei thil kan ton mi poah kha Jesuh kut chungah chiah kha kan rian a si ko. Kan rian cu misual kan si ti tiang lawng i theih si loin sual ngaihchihnak ngeih i Pathian sinah kir than hi a si.

Pharisee Simon nih cun Jesuh nih a nunnak a rawk cang mi/a ziaza a rawk cang mi nu kha kaltak seh ti a duh. Sihmanhsehlaw Jesuh nih cun a rawk mi kha kaltak a duh lo. A rawk mi kha remh le ser a duh. Pathian nih a kan auh ah hin A rawkmi kaltaktu si loin a rawkmi remhtu si ding in kawhmi kan si. Jonah cu Nenivek khua pawl i an thlarau nun a rawk cangmi remh awkah Pathian nih a auh. Kan Bawipa Jesuh zong hi a rawk mi a tlik tak bal lo, misual, hlawhhlangnu a nunnak a rawk cangmi caah a ra.

Kan sual ruangah Jesuh nih kaltak a kan tim bal lo. Kan palh ruangah hlawt zong a kan tim lo. A rawk cang mi kan nunnak khamh awk tu ah a rak ra. Mi palhnak le sualnak ah tah hlah, nangmah palhnak tu ah tah le hram kha Jesuh nih a kan duh piak mi a si. Nihin ah na palhnak, na sualnak vialte ruangah tap/hram law, Jesuh sin ah zumhnak in rak kir ve dingin kan sawm. Rom 5:1 “Atu cu zumhnak thawngin thiam co ter kan si caah kan Bawipa Jesuh Khrih thawngin Pathian he kan i rem.

Kan sualnak kan i ngaihchih i a mah Jesuh sinah zumhnak kan bunh a si ahcun Pathian nih bia a kan kamhmi cu Hebrew 10:17 “An sualnak le an that lonak kha kaa cinken ti lai lo” tiah Pathian nih a kan ti.

“A tap a hrammi cu lunglawmmi nan va si dah! Pathian nih an hnemh hna lai.” (Matthai 5:4).

Bawipa nih a bia theitu vialte cung ah thluachuahnak kan pek piak ko seh, Amen!